FIFO là gì?
FIFO (First In, First Out) là nguyên tắc “nhập trước xuất trước”: hàng vào kho hoặc lên kệ trước sẽ được bán hoặc sử dụng trước. Trong kho và siêu thị, điều này có nghĩa là xếp hàng mới về phía sau hàng cũ và luôn lấy hàng cũ ở phía trước, nhờ đó giảm hao hụt do hàng quá hạn hoặc lỗi thời. Trong kế toán, cùng tên gọi này còn chỉ phương pháp định giá hàng tồn kho, trong đó giá vốn của hàng đã bán được tính theo giá nhập cũ nhất.
Một thùng hàng bị bỏ quên sau kệ chính là một khoản hao hụt không ai phát hiện cho đến ngày kiểm kê. FIFO là quy tắc kho đơn giản nhất, rẻ nhất để tránh điều đó; không cần phần mềm hay thiết bị bổ sung, chỉ cần thói quen. Hướng dẫn này giải thích cách áp dụng FIFO trên kệ, điểm khác biệt với FEFO và LIFO, các ví dụ theo ngành và ý nghĩa của FIFO trong kế toán.
Nhập trước xuất trước nghĩa là gì?
Nếu cùng một sản phẩm về nhiều đợt khác nhau thì lô về trước được xuất trước. Ở siêu thị, sữa về hôm qua được bán trước sữa về hôm nay; ở kho, thùng hàng về tháng trước được giao đi trước thùng hàng về tháng này. Quy tắc nghe có vẻ hiển nhiên nhưng không tự vận hành: hàng mới về được đặt ở chỗ gần cửa nhất và là hàng dễ lấy nhất. FIFO là kỷ luật đảo ngược sự tiện lợi đó, tức là đặt hàng cũ lên phía trước.
Thuật ngữ FIFO được dùng ở hai nơi khác nhau. Trong kho, đó là thứ tự thực tế của hàng hóa: thùng nào được xuất trước. Trong kế toán, đó là một phương pháp tính toán: giá vốn của hàng đã bán được tính theo giá nhập nào. Hai nghĩa này dựa trên cùng một logic nhưng độc lập với nhau; kệ hàng có thể sắp xếp theo FIFO trong khi kế toán dùng một phương pháp khác. Hướng dẫn này chủ yếu nói về cách sắp xếp kệ; ý nghĩa về giá vốn được trình bày ngắn gọn kèm ví dụ ở phần dưới.
Sự khác biệt giữa FIFO, FEFO và LIFO
| Quy tắc | Hàng nào được xuất | Dùng ở đâu |
|---|---|---|
| FIFO — nhập trước xuất trước | Hàng lên kệ trước được xuất trước. | Siêu thị, thực phẩm, mỹ phẩm và mọi sản phẩm có bao bì hoặc mẫu mã có thể lỗi thời |
| FEFO — hết hạn trước xuất trước | Xét theo hạn sử dụng chứ không theo thứ tự hàng về. | Thực phẩm, thuốc, sản phẩm từ sữa; khi lô về sau có thể có hạn ngắn hơn |
| LIFO — nhập sau xuất trước | Hàng được đặt vào sau cùng được xuất trước. | Hàng đổ đống không hư hỏng, không lỗi thời: cát, sỏi, gạch, sắt |
Nếu các lô luôn về với cùng thời hạn sử dụng thì FIFO và FEFO cho kết quả như nhau. Nếu lô về sau có thể có hạn ngắn hơn, hãy xem ngày ghi trên hộp chứ không xem thứ tự hàng về; nơi phát hiện điều này là bước kiểm tra hạn sử dụng khi nhận hàng.
Áp dụng FIFO trên kệ như thế nào? Sáu bước
1. Xếp hàng mới ra phía sau hoặc xuống dưới
Trước khi đặt hàng mới lên kệ, hãy kéo hàng cũ trên kệ ra phía trước rồi đặt hàng mới phía sau. Với các thùng xếp chồng, thùng mới được xếp xuống dưới. Quy tắc này đơn giản nhưng hay bị phá vỡ nhất ở đây: nhân viên vội vàng đặt thùng mới lên trước vì làm vậy dễ hơn.
2. Ghi ngày thật to lên thùng và kệ
Dùng bút dạ đậm ghi ngày nhập hàng lên mặt thùng nhìn thấy được, và với sản phẩm có hạn sử dụng thì ghi cả hạn sử dụng. Người lấy hàng không nên phải suy nghĩ xem thùng nào cũ hơn; ngày tháng phải đọc được ngay trong một lần nhìn.
3. Giữ mỗi sản phẩm ở một vị trí duy nhất
Khi một sản phẩm bị chia ra hai kệ khác nhau, sẽ không thể biết bên nào cũ hơn, và lô mới bị mở khi lô cũ chưa hết. Nếu thiếu chỗ, hãy đặt hàng dự trữ ở ô phía trên và ghi vị trí đó vào hồ sơ sản phẩm; khi ô phía trước hết hàng thì hạ hàng từ trên xuống.
4. Luôn lấy hàng từ thùng ở phía trước
Người chuẩn bị đơn hàng hoặc đưa hàng ra kệ bán lấy thùng ở phía trước nhất, tức thùng cũ nhất. Rút thùng “trông đẹp hơn” từ phía sau là thói quen phổ biến thứ hai làm hỏng FIFO.
5. Mỗi tuần kiểm tra một lần các sản phẩm sắp đến hạn
Dùng một vòng kiểm tra hằng tuần để tìm các sản phẩm sắp hết hạn sử dụng; đưa chúng lên phía trước, giảm giá, hoặc trả lại nhà cung cấp nếu đã thỏa thuận. Sản phẩm quá hạn được rút khỏi bán và ghi nhận là hao hụt.
6. Ghi cả ngày tháng khi kiểm kê
Khi kiểm kê, ghi ngày của thùng cũ nhất bên cạnh số lượng sẽ làm lộ ra lô bị bỏ quên phía sau kệ. Nếu phía sau có thùng hàng cũ nghĩa là bước một chưa được thực hiện.
Nếu sản phẩm không có vị trí cố định thì không thể thực hiện bước ba; cách thiết lập hệ thống địa chỉ nằm trong hướng dẫn về hệ thống đánh địa chỉ kệ. Cách ghi nhận sản phẩm quá hạn nằm trong hướng dẫn hao hụt là gì.
Ví dụ FIFO theo ngành
| Ở đâu | Áp dụng như thế nào |
|---|---|
| Siêu thị | Với các sản phẩm hạn ngắn như sữa, đồ nguội và bánh mì, hàng mới về được xếp phía sau; sản phẩm ở trước nhất trong tủ mát là sản phẩm có hạn ngắn nhất. Quy tắc này cũng áp dụng cho kệ đồ ăn vặt gần quầy thu ngân. |
| Kho | Thùng hàng được dán nhãn ngày nhập, việc lấy hàng thực hiện từ ô phía trước, hàng dự trữ nằm ở ô phía trên. Trong kho dùng pallet, các hệ kệ nạp từ phía sau và xuất từ phía trước tự động thực hiện FIFO. |
| Nhà hàng và bếp | Ngày mở và hạn sử dụng được ghi lên mỗi hộp đã mở; đồ mới chế biến được đặt phía sau đồ cũ trong tủ. Thời gian sử dụng của nguyên liệu đã chế biến do kế hoạch an toàn thực phẩm của cơ sở bạn quy định. |
| Mỹ phẩm và thuốc | Vì hạn sử dụng có thể khác nhau giữa các lô nên áp dụng FEFO thay cho FIFO: xem ngày ghi trên hộp chứ không xem thứ tự hàng về. |
| Ngũ kim, điện tử, quần áo | Dù không có hạn sử dụng, bao bì vẫn phai màu, mẫu mã thay đổi, mùa vụ qua đi. Xuất hàng cũ trước giúp tránh tích tụ hàng không bán được trên kệ. |
Tính giá vốn theo phương pháp FIFO
Trong kế toán, khi bạn mua cùng một sản phẩm với các mức giá khác nhau, FIFO tính giá vốn hàng bán bắt đầu từ giá nhập cũ nhất. Một ví dụ:
| Nghiệp vụ | Số lượng | Đơn giá | Thành tiền |
|---|---|---|---|
| Nhập ngày 1 tháng 3 | 100 cái | 10 TL | 1.000 TL |
| Nhập ngày 15 tháng 3 | 100 cái | 12 TL | 1.200 TL |
| Bán trong tháng 3 | 150 cái | — | — |
| Giá vốn hàng bán theo FIFO | 100 + 50 cái | 10 TL và 12 TL | 1.000 + 600 = 1.600 TL |
| Tồn kho còn lại theo FIFO | 50 cái | 12 TL | 600 TL |
Trong cùng ví dụ, nếu dùng phương pháp bình quân gia quyền thì đơn giá vốn là (1.000 + 1.200) ÷ 200 = 11 TL; giá vốn hàng bán là 1.650 TL và tồn kho còn lại là 550 TL. Khi giá tăng, FIFO cho giá vốn thấp hơn và lợi nhuận cao hơn. Phần so sánh ba phương pháp nằm trong hướng dẫn quản lý hàng tồn kho; hãy cùng kế toán của bạn quyết định dùng phương pháp nào trong sổ sách tài chính. Để tính giá vốn hàng bán và giá trị tồn kho còn lại từ các lô nhập của chính bạn — tối đa năm mức giá khác nhau — bạn có thể dùng công cụ tính giá vốn FIFO; công cụ cũng so sánh cùng các con số này với phương pháp bình quân gia quyền và LIFO.
FIFO trong Ofisx
Ofisx không có trường lô hoặc hạn sử dụng; FIFO là một cách sắp xếp được thực hiện trên kệ chứ không phải trong phần mềm. Phần mềm lưu số lượng tồn kho của từng sản phẩm: hàng về được nhập trên màn hình Mua hàng bằng cách quét mã vạch, và hàng bán được trừ khỏi kho. Sản phẩm quá hạn đã rút khỏi bán được trừ khỏi kho bằng cách nhập số lượng còn lại trên kệ ở màn hình Kiểm kê kho. Bạn có thể ghi vị trí kệ chứa hàng dự trữ vào tên hoặc danh mục của sản phẩm. Các màn hình khác của phần mềm có trong trang tính năng.
Câu hỏi thường gặp
FIFO nói ngắn gọn là gì?
FIFO là nguyên tắc “nhập trước xuất trước”: hàng vào kho hoặc lên kệ trước được bán hoặc sử dụng trước. Đó là cách sắp xếp kệ trong kho và siêu thị để hàng cũ không bị bỏ quên rồi hư hỏng; còn trong kế toán, đó là phương pháp định giá hàng tồn kho, trong đó giá vốn hàng bán được tính theo giá nhập cũ nhất.
FIFO nghĩa là gì, viết tắt của gì?
FIFO là chữ viết tắt của cụm tiếng Anh “First In, First Out”, nghĩa là “nhập trước xuất trước”. Ngược lại là LIFO: “Last In, First Out”, nhập sau xuất trước.
FIFO và FEFO khác nhau như thế nào?
FIFO xét theo thứ tự hàng về, còn FEFO (First Expired, First Out) xét theo hạn sử dụng. Nếu các lô luôn về với cùng thời hạn sử dụng thì hai cách cho kết quả giống nhau. Nếu lô về sau có thể có hạn ngắn hơn — thường gặp ở thực phẩm và thuốc — thì áp dụng FEFO và hàng có hạn gần hơn được xuất trước.
Giá vốn theo phương pháp FIFO được tính như thế nào?
Số lượng đã bán được trừ dần theo thứ tự nhập, bắt đầu từ lần nhập cũ nhất, và mỗi phần được nhân với đơn giá nhập của chính nó. Ví dụ, nếu bạn mua 100 cái giá 10 TL, sau đó mua 100 cái giá 12 TL rồi bán 150 cái, giá vốn hàng bán là 100 × 10 + 50 × 12 = 1.600 TL và giá trị 50 cái còn lại là 50 × 12 = 600 TL.
Áp dụng FIFO trong bếp và nhà hàng như thế nào?
Ghi ngày lên mọi sản phẩm nhập về và chế biến, đặt sản phẩm mới phía sau sản phẩm cũ trong tủ, và luôn dùng từ hộp ở phía trước. Với sản phẩm đã mở thì ghi cả ngày mở; thời gian bảo quản từng loại do kế hoạch an toàn thực phẩm của cơ sở quy định.
Áp dụng FIFO có bắt buộc không?
Với cách sắp xếp kệ thì không có quy định bắt buộc chung; tuy nhiên, hệ thống an toàn thực phẩm của các cơ sở thực phẩm thường yêu cầu luân chuyển sản phẩm. Còn việc dùng phương pháp định giá hàng tồn kho nào trong sổ sách tài chính phụ thuộc vào quy định thuế; hãy xác định điều này cùng kế toán của bạn.
Ofisx có theo dõi FIFO không?
Ofisx không có trường lô hoặc hạn sử dụng; vì vậy FIFO là một cách sắp xếp được thực hiện trên kệ chứ không phải trong phần mềm. Phần mềm lưu số lượng tồn kho theo từng sản phẩm, các lần mua, bán và kiểm kê; sản phẩm quá hạn đã rút khỏi bán được trừ khỏi kho bằng cách nhập số lượng còn lại trên kệ ở màn hình Kiểm kê kho.
Cập nhật lần cuối: 2026-10-04
Mua hàng, bán hàng và kiểm kê trên ứng dụng
Sắp xếp kệ do bạn lo, số lượng tồn kho để phần mềm lo: hàng vào và ra được ghi ngay khi quét.
Biết trên kệ còn gì mà không cần chờ đến ngày kiểm kê
Mở tài khoản miễn phí; ghi lại việc mua và bán bằng mã vạch, tồn kho theo từng sản phẩm được cập nhật sau mỗi giao dịch.