FIFO nedir?
FIFO (First In, First Out), “ilk giren ilk çıkar” kuralıdır: depoya ya da rafa önce giren mal önce satılır veya kullanılır. Depoda ve markette yeni gelen malı eskinin arkasına dizip toplamayı hep öndeki eski maldan yapmak demektir ve son kullanma tarihi geçen, eskiyen ürün yüzünden oluşan fireyi azaltır. Muhasebede aynı ad, satılan malın maliyetinin en eski alış fiyatından hesaplandığı stok değerleme yöntemi için de kullanılır.
Rafın arkasında unutulmuş bir koli, sayım gününe kadar fark edilmeyen bir firedir. FIFO bunu önleyen en eski ve en ucuz depo kuralıdır; ne program ne de ek ekipman ister, yalnız alışkanlık ister. Bu rehber FIFO’nun rafta nasıl uygulanacağını, FEFO ve LIFO’dan farkını, sektöre göre örnekleri ve muhasebedeki anlamını anlatır.
İlk giren ilk çıkar ne demek?
Aynı üründen farklı zamanlarda gelen partiler varsa önce gelen parti önce çıkar. Markette dün gelen süt bugün gelenden önce satılır; depoda geçen ay gelen koli bu ay gelenden önce sevk edilir. Kural doğal görünür ama kendiliğinden işlemez: yeni gelen mal kapıya en yakın yere konur ve en kolay alınan maldır. FIFO, bu kolaylığı tersine çevirip eski malı öne koyma disiplinidir.
FIFO kelimesi iki ayrı yerde kullanılır. Depoda malın fiziksel sırasıdır: hangi kolinin önce çıkacağı. Muhasebede bir hesaplama yöntemidir: satılan malın hangi alış fiyatından maliyetlendirileceği. İkisi aynı mantığa dayanır ama birbirinden bağımsızdır; raf FIFO ile düzenlenirken muhasebe başka bir yöntem kullanabilir. Bu rehber ağırlıkla raf düzenini anlatır; maliyet anlamı aşağıda kısa bir örnekle.
FIFO, FEFO ve LIFO farkı
| Kural | Ne çıkar | Nerede kullanılır |
|---|---|---|
| FIFO — ilk giren ilk çıkar | Rafa önce konan mal önce çıkar. | Market, gıda, kozmetik, ambalajı ya da modeli eskiyen her ürün |
| FEFO — son kullanma tarihi en yakın olan ilk çıkar | Geliş sırasına değil son kullanma tarihine bakılır. | Gıda, ilaç, süt ürünleri; sonra gelen partinin tarihi daha kısa olabiliyorsa |
| LIFO — son giren ilk çıkar | En son konan mal önce çıkar. | Bozulmayan ve eskimeyen yığın mallar: kum, çakıl, tuğla, demir |
Partiler hep aynı raf ömrüyle geliyorsa FIFO ile FEFO aynı sonucu verir. Sonra gelen partinin tarihi daha kısa olabiliyorsa geliş sırasına değil kutudaki tarihe bakın; bunu yakalamanın yeri mal kabul sırasındaki son kullanma tarihi kontrolüdür.
FIFO rafta nasıl uygulanır? Altı adım
1. Yeni geleni arkaya ya da alta dizin
Rafa yeni gelen malı koymadan önce raftaki eski malı öne çekin, yeniyi arkasına yerleştirin. Üst üste duran kolilerde yeni koli alta girer. Kural basittir ama en çok burada bozulur: acele eden personel yeni koliyi öne koyar, çünkü öne koymak daha kolaydır.
2. Koliye ve rafa tarihi büyük yazın
Her kolinin görünen yüzüne geliş tarihini, son kullanma tarihi olan üründe son kullanma tarihini kalın kalemle yazın. Toplayan kişinin hangi kolinin daha eski olduğunu düşünmesine gerek kalmamalı; tarih bir bakışta okunmalı.
3. Aynı ürünü tek adreste tutun
Bir ürün iki ayrı rafa dağılınca hangisinin eski olduğu takip edilemez ve yeni parti, eskisi bitmeden açılır. Yer yetmiyorsa yedek stoğu bir üst göze koyun ve adresini ürün kaydına yazın; ön göz boşaldıkça üstten indirin.
4. Toplamayı her zaman öndeki koliden yapın
Sipariş hazırlayan ya da rafa ürün çıkaran kişi en öndeki, en eski koliyi alır. Arkadan “daha düzgün görünen” koliyi çekmek FIFO’yu bozan ikinci yaygın alışkanlıktır.
5. Haftada bir tarihe yakın ürünleri kontrol edin
Son kullanma tarihine yaklaşan ürünleri haftalık bir turla bulun; öne alın, indirime koyun ya da tedarikçiyle anlaştıysanız iade edin. Tarihi geçen ürün satıştan çekilir ve fire olarak kaydedilir.
6. Sayımda tarihi de not edin
Sayım sırasında adedin yanına en eski kolinin tarihini yazmak, rafın arkasında unutulmuş partiyi ortaya çıkarır. Arkada eski tarihli koli çıkıyorsa birinci adım uygulanmıyor demektir.
Ürünün sabit adresi yoksa üçüncü adım uygulanamaz; adres düzeninin kurulumu raf adresleme sistemi rehberinde. Tarihi geçen ürünün nasıl kaydedileceği fire nedir rehberinde.
Sektöre göre FIFO örnekleri
| Nerede | Nasıl uygulanır |
|---|---|
| Market | Süt, şarküteri ve ekmek gibi kısa tarihli ürünlerde yeni gelen arkaya dizilir; dolapta en öndeki ürün en kısa tarihli olandır. Kasaya yakın atıştırmalık rafında da aynı kural geçerlidir. |
| Depo | Koliler geliş tarihiyle etiketlenir, toplama öndeki gözden yapılır, yedek stok bir üst gözde bekler. Paletli depoda arkadan doldurulup önden boşaltılan raf sistemleri FIFO’yu kendiliğinden uygular. |
| Restoran ve mutfak | Açılan her kabın üstüne açılış ve son kullanma tarihi yazılır; dolapta yeni hazırlanan ürün eskisinin arkasına konur. Hazırlanan malzemenin ne kadar sürede kullanılacağını işletmenizin gıda güvenliği planı belirler. |
| Kozmetik ve ilaç | Son kullanma tarihi partiden partiye değişebildiği için FIFO yerine FEFO uygulanır: geliş sırasına değil kutudaki tarihe bakılır. |
| Hırdavat, elektronik, giyim | Son kullanma tarihi olmasa da ambalaj solar, model değişir, sezon geçer. Eski malın önce çıkması, rafta satılamayan stoğun birikmesini önler. |
FIFO yöntemiyle maliyet hesaplama
Muhasebede FIFO, aynı ürünü farklı fiyatlardan aldığınızda satılan malın maliyetini en eski alış fiyatından başlayarak hesaplar. Bir örnek:
| Hareket | Miktar | Birim fiyat | Tutar |
|---|---|---|---|
| 1 Mart alış | 100 adet | 10 TL | 1.000 TL |
| 15 Mart alış | 100 adet | 12 TL | 1.200 TL |
| Mart satışı | 150 adet | — | — |
| FIFO ile satılan malın maliyeti | 100 + 50 adet | 10 TL ve 12 TL | 1.000 + 600 = 1.600 TL |
| FIFO ile kalan stok | 50 adet | 12 TL | 600 TL |
Aynı örnekte ağırlıklı ortalama yöntemiyle birim maliyet (1.000 + 1.200) ÷ 200 = 11 TL olur; satılan malın maliyeti 1.650 TL, kalan stok 550 TL’dir. Fiyatlar artarken FIFO maliyeti daha düşük, kârı daha yüksek gösterir. Üç yöntemin karşılaştırması envanter yönetimi rehberinde; mali kayıtlarınızda hangi yöntemin kullanılacağını mali müşavirinizle belirleyin.
Ofisx’te FIFO
Ofisx’te parti ya da son kullanma tarihi alanı yoktur; FIFO programda değil rafta uygulanan bir düzendir. Program her ürünün stok miktarını tutar: gelen mal Alış ekranında barkod okutularak girilir, satış stoktan düşer. Tarihi geçip satıştan çekilen ürün, Stok Sayımı ekranında rafta kalan miktar girilerek stoktan düşülür. Yedek stoğun bulunduğu raf adresini ürün adına ya da kategorisine yazabilirsiniz. Programın diğer ekranları özellikler sayfasında.
Sık sorulan sorular
FIFO nedir kısaca?
FIFO, “ilk giren ilk çıkar” kuralıdır: depoya ya da rafa önce giren mal önce satılır veya kullanılır. Depoda ve markette eski malın rafta unutulup bozulmasını önleyen bir raf düzenidir; muhasebede ise satılan malın maliyetinin en eski alış fiyatından hesaplandığı stok değerleme yöntemidir.
FIFO ne demek, açılımı ne?
FIFO, İngilizce “First In, First Out” ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede “ilk giren ilk çıkar” (İGİÇ) olarak kullanılır. Tersi LIFO’dur: “Last In, First Out”, son giren ilk çıkar.
FIFO ile FEFO arasındaki fark nedir?
FIFO geliş sırasına, FEFO (First Expired, First Out) son kullanma tarihine bakar. Partiler hep aynı raf ömrüyle geliyorsa ikisi aynı sonucu verir. Sonra gelen partinin tarihi daha kısa olabiliyorsa — gıdada ve ilaçta sık görülür — FEFO uygulanır ve önce tarihi yakın olan çıkar.
FIFO yöntemine göre maliyet nasıl hesaplanır?
Satılan miktar en eski alıştan başlanarak alış sırasıyla düşülür ve her parça kendi alış fiyatıyla çarpılır. Örneğin 100 adet 10 TL’den, sonra 100 adet 12 TL’den alınıp 150 adet satıldıysa satılan malın maliyeti 100 × 10 + 50 × 12 = 1.600 TL, kalan 50 adedin değeri 50 × 12 = 600 TL olur.
Mutfakta ve restoranda FIFO nasıl uygulanır?
Gelen ve hazırlanan her ürünün üstüne tarih yazılır, yeni ürün dolapta eskisinin arkasına konur ve kullanım hep öndeki kaptan yapılır. Açılmış ürünlerde açılış tarihi de yazılır; hangi ürünün ne kadar saklanacağını işletmenin gıda güvenliği planı belirler.
FIFO uygulamak zorunlu mu?
Raf düzeni olarak genel bir zorunluluk yoktur; ancak gıda işletmelerinde gıda güvenliği sistemleri ürün rotasyonunu genellikle ister. Mali kayıtta hangi stok değerleme yönteminin kullanılacağı ise vergi mevzuatına bağlıdır; bunu mali müşavirinizle belirleyin.
Ofisx’te FIFO takibi var mı?
Ofisx’te parti ya da son kullanma tarihi alanı yoktur; FIFO bu yüzden programda değil rafta uygulanan bir düzendir. Program ürün bazlı stok miktarını, alışları, satışları ve sayımı tutar; tarihi geçip satıştan çekilen ürün Stok Sayımı ekranında rafta kalan miktar girilerek stoktan düşülür.
Son güncelleme: 2026-10-02
Alış, satış ve sayım uygulamada
Raf düzeni sizde, stok miktarı programda: gelen ve giden mal okutulduğu anda işlensin.
Rafta ne kaldığını sayım gününü beklemeden bilin
Ücretsiz hesap açın; alışları ve satışları barkodla kaydedin, ürün bazlı stok her hareketle güncellensin.