Czym jest FIFO?
FIFO (First In, First Out) to zasada „pierwsze weszło, pierwsze wychodzi”: towar, który wcześniej trafił do magazynu lub na półkę, jest sprzedawany albo zużywany jako pierwszy. W magazynie i w sklepie oznacza to układanie nowej dostawy za starą i zawsze pobieranie towaru z przodu, czyli tego starszego, co ogranicza straty wynikające z przeterminowania lub starzenia się produktów. W księgowości ta sama nazwa oznacza metodę wyceny zapasów, w której koszt sprzedanego towaru liczy się według najstarszej ceny zakupu.
Karton zapomniany z tyłu półki to ubytek, który wychodzi na jaw dopiero w dniu inwentaryzacji. FIFO to najstarsza i najtańsza zasada magazynowa, która temu zapobiega; nie wymaga ani programu, ani dodatkowego sprzętu, tylko nawyku. Ten poradnik wyjaśnia, jak stosować FIFO na półce, czym różni się od FEFO i LIFO, pokazuje przykłady z różnych branż i tłumaczy znaczenie FIFO w księgowości.
Co znaczy „pierwsze weszło, pierwsze wychodzi”?
Jeśli ten sam produkt przychodzi w różnych partiach, najpierw wychodzi partia, która przyszła wcześniej. W sklepie mleko dostarczone wczoraj sprzedaje się przed dzisiejszym; w magazynie karton z zeszłego miesiąca wysyła się przed kartonem z tego miesiąca. Zasada wydaje się oczywista, ale sama się nie stosuje: nowy towar ląduje najbliżej wejścia i najłatwiej go sięgnąć. FIFO to dyscyplina, która odwraca tę wygodę i stawia stary towar z przodu.
Określenie FIFO ma dwa osobne zastosowania. W magazynie oznacza fizyczną kolejność towaru: który karton wyjdzie pierwszy. W księgowości to metoda obliczeniowa: według jakiej ceny zakupu liczy się koszt sprzedanego towaru. Oba znaczenia opierają się na tej samej logice, ale są od siebie niezależne; półki można układać według FIFO, a księgowość może stosować inną metodę. Ten poradnik dotyczy głównie układu półek; znaczenie kosztowe pokazujemy poniżej na krótkim przykładzie.
Różnica między FIFO, FEFO i LIFO
| Zasada | Co wychodzi | Gdzie się stosuje |
|---|---|---|
| FIFO — pierwsze weszło, pierwsze wychodzi | Towar położony na półce wcześniej wychodzi wcześniej. | Sklepy spożywcze, żywność, kosmetyki, każdy produkt, którego opakowanie lub model się starzeje |
| FEFO — pierwsze wychodzi towar o najbliższym terminie ważności | Liczy się termin ważności, a nie kolejność dostaw. | Żywność, leki, nabiał; gdy późniejsza partia może mieć krótszy termin |
| LIFO — ostatnie weszło, pierwsze wychodzi | Towar położony na końcu wychodzi jako pierwszy. | Towary sypkie, które się nie psują i nie starzeją: piasek, żwir, cegła, żelazo |
Jeśli partie zawsze przychodzą z tym samym okresem przydatności, FIFO i FEFO dają ten sam wynik. Gdy późniejsza partia może mieć krótszy termin, patrz na datę na opakowaniu, a nie na kolejność dostaw; najlepszym miejscem, by to wychwycić, jest kontrola terminu ważności podczas przyjęcia towaru.
Jak stosować FIFO na półce? Sześć kroków
1. Nowy towar układaj z tyłu lub na dole
Zanim położysz na półce nowy towar, przesuń stary na przód, a nowy ustaw za nim. Przy kartonach ułożonych jeden na drugim nowy karton trafia na spód. Zasada jest prosta, ale najczęściej łamie się ją właśnie tutaj: pracownik w pośpiechu stawia nowy karton z przodu, bo tak jest łatwiej.
2. Pisz datę dużymi literami na kartonie i półce
Na widocznej stronie każdego kartonu zapisz grubym pisakiem datę dostawy, a przy produktach z terminem ważności — termin ważności. Osoba kompletująca nie powinna się zastanawiać, który karton jest starszy; datę trzeba odczytać jednym rzutem oka.
3. Trzymaj ten sam produkt pod jednym adresem
Gdy produkt jest rozrzucony po dwóch półkach, nie da się śledzić, który jest starszy, a nowa partia jest rozpoczynana, zanim skończy się stara. Jeśli brakuje miejsca, połóż zapas rezerwowy w wyższej komórce i wpisz jej adres w karcie produktu; w miarę jak przednia komórka się opróżnia, uzupełniaj ją z góry.
4. Zawsze kompletuj z kartonu z przodu
Osoba kompletująca zamówienie lub wykładająca towar na regał bierze najstarszy karton, stojący najbliżej. Wyciąganie z tyłu kartonu, który „ładniej wygląda”, to drugi powszechny nawyk psujący FIFO.
5. Raz w tygodniu sprawdzaj produkty bliskie terminu
Podczas cotygodniowego obchodu wyszukaj produkty zbliżające się do końca terminu ważności; przesuń je na przód, wystaw z obniżką albo zwróć dostawcy, jeśli macie taką umowę. Produkt po terminie wycofuje się ze sprzedaży i księguje jako ubytek.
6. Podczas inwentaryzacji zapisuj też daty
Zapisanie przy ilości daty najstarszego kartonu podczas inwentaryzacji ujawnia partię zapomnianą z tyłu półki. Jeśli z tyłu znajduje się karton ze starą datą, oznacza to, że krok pierwszy nie jest stosowany.
Bez stałego adresu produktu nie da się zastosować kroku trzeciego; jak urządzić system adresów, opisuje poradnik o systemie adresowania półek. Jak zaksięgować przeterminowany produkt, wyjaśnia poradnik czym jest ubytek (fire).
Przykłady FIFO w różnych branżach
| Gdzie | Jak to stosować |
|---|---|
| Sklep spożywczy | Przy produktach o krótkim terminie, takich jak mleko, wędliny i pieczywo, nowa dostawa trafia na tył; w lodówce na przedzie stoi produkt o najkrótszym terminie. Ta sama zasada obowiązuje na półce z przekąskami przy kasie. |
| Magazyn | Kartony są oznaczane datą dostawy, kompletacja odbywa się z przedniej komórki, a zapas rezerwowy czeka w komórce wyżej. W magazynach paletowych regały uzupełniane od tyłu i opróżniane od przodu stosują FIFO automatycznie. |
| Restauracja i kuchnia | Na każdym otwartym pojemniku zapisuje się datę otwarcia i termin ważności; świeżo przygotowany produkt trafia w lodówce za starszy. W jakim czasie przygotowane składniki trzeba zużyć, określa plan bezpieczeństwa żywności Twojego lokalu. |
| Kosmetyki i leki | Ponieważ termin ważności może się różnić między partiami, zamiast FIFO stosuje się FEFO: patrzy się na datę na opakowaniu, a nie na kolejność dostaw. |
| Artykuły żelazne, elektronika, odzież | Nawet bez terminu ważności opakowanie blaknie, model się zmienia, sezon mija. Wychodzenie starego towaru jako pierwszego zapobiega gromadzeniu się na półce zapasów, których nie da się sprzedać. |
Obliczanie kosztu metodą FIFO
W księgowości FIFO oznacza, że gdy ten sam produkt kupujesz po różnych cenach, koszt sprzedanego towaru liczy się od najstarszej ceny zakupu. Przykład:
| Operacja | Ilość | Cena jednostkowa | Wartość |
|---|---|---|---|
| Zakup 1 marca | 100 szt. | 10 TL | 1.000 TL |
| Zakup 15 marca | 100 szt. | 12 TL | 1.200 TL |
| Sprzedaż w marcu | 150 szt. | — | — |
| Koszt sprzedanego towaru metodą FIFO | 100 + 50 szt. | 10 TL i 12 TL | 1.000 + 600 = 1.600 TL |
| Pozostały zapas metodą FIFO | 50 szt. | 12 TL | 600 TL |
W tym samym przykładzie przy metodzie średniej ważonej koszt jednostkowy wynosi (1.000 + 1.200) ÷ 200 = 11 TL; koszt sprzedanego towaru to 1.650 TL, a pozostały zapas — 550 TL. Gdy ceny rosną, FIFO pokazuje niższy koszt i wyższy zysk. Porównanie trzech metod znajdziesz w poradniku o zarządzaniu zapasami; metodę stosowaną w dokumentacji finansowej ustal ze swoim księgowym. Aby obliczyć koszt sprzedanego towaru i wartość pozostałego zapasu na podstawie własnych partii zakupu — do pięciu różnych cen — możesz skorzystać z narzędzia kalkulator kosztu FIFO; porównuje ono te same liczby także ze średnią ważoną i LIFO.
FIFO w Ofisx
W Ofisx nie ma pola partii ani terminu ważności; FIFO to porządek stosowany na półce, a nie w programie. Program przechowuje ilość każdego produktu: przyjmowany towar wprowadzasz na ekranie Zakup, skanując kod kreskowy, a sprzedaż pomniejsza stan. Produkt po terminie, wycofany ze sprzedaży, odejmujesz od stanu na ekranie Spis zapasów, wpisując ilość pozostałą na półce. Adres półki z zapasem rezerwowym możesz wpisać w nazwie lub kategorii produktu. Pozostałe ekrany programu znajdziesz na stronie funkcji.
Najczęściej zadawane pytania
Czym w skrócie jest FIFO?
FIFO to zasada „pierwsze weszło, pierwsze wychodzi”: towar, który wcześniej trafił do magazynu lub na półkę, jest sprzedawany albo zużywany jako pierwszy. W magazynie i w sklepie to sposób układania półek, który zapobiega zapomnieniu i zepsuciu się starego towaru; w księgowości to metoda wyceny zapasów, w której koszt sprzedanego towaru liczy się według najstarszej ceny zakupu.
Co znaczy FIFO i jaki jest rozwinięcie skrótu?
FIFO to skrót od angielskiego „First In, First Out”, po polsku „pierwsze weszło, pierwsze wychodzi”. Przeciwieństwem jest LIFO: „Last In, First Out”, czyli ostatnie weszło, pierwsze wychodzi.
Czym różni się FIFO od FEFO?
FIFO uwzględnia kolejność dostaw, a FEFO (First Expired, First Out) — termin ważności. Jeśli partie zawsze przychodzą z tym samym okresem przydatności, oba dają ten sam wynik. Gdy późniejsza partia może mieć krótszy termin — co często zdarza się przy żywności i lekach — stosuje się FEFO i najpierw wychodzi towar o najbliższym terminie.
Jak oblicza się koszt metodą FIFO?
Sprzedaną ilość odejmuje się od najstarszego zakupu, według kolejności zakupów, a każdą część mnoży przez jej cenę zakupu. Na przykład: kupiono 100 szt. po 10 TL, potem 100 szt. po 12 TL, a sprzedano 150 szt.; koszt sprzedanego towaru to 100 × 10 + 50 × 12 = 1.600 TL, a wartość pozostałych 50 szt. to 50 × 12 = 600 TL.
Jak stosować FIFO w kuchni i restauracji?
Na każdym dostarczonym i przygotowanym produkcie zapisuje się datę, nowy produkt trafia w lodówce za starszy, a zużywa się zawsze z pojemnika z przodu. Na otwartych produktach wpisuje się też datę otwarcia; jak długo który produkt można przechowywać, określa plan bezpieczeństwa żywności lokalu.
Czy stosowanie FIFO jest obowiązkowe?
Jako sposób układania półek nie ma ogólnego obowiązku; jednak w zakładach spożywczych systemy bezpieczeństwa żywności zwykle wymagają rotacji produktów. Z kolei to, jaką metodę wyceny zapasów zastosować w księgach, zależy od przepisów podatkowych; ustal to ze swoim księgowym.
Czy Ofisx umożliwia śledzenie FIFO?
W Ofisx nie ma pola partii ani terminu ważności, dlatego FIFO to porządek stosowany na półce, a nie w programie. Program przechowuje stan zapasów według produktów, zakupy, sprzedaż i inwentaryzację; produkt po terminie, wycofany ze sprzedaży, odejmuje się od stanu na ekranie Spis zapasów, wpisując ilość pozostałą na półce.
Ostatnia aktualizacja: 2026-10-04
Zakup, sprzedaż i inwentaryzacja w aplikacji
Układ półek jest po Twojej stronie, stan zapasów w programie: przyjęty i wydany towar niech będzie księgowany w chwili skanowania.
Wiedz, co zostało na półce, bez czekania na dzień inwentaryzacji
Załóż bezpłatne konto; rejestruj zakupy i sprzedaż kodem kreskowym, a stan każdego produktu będzie aktualizowany przy każdej operacji.