Fire nedir, fire kaydı nasıl tutulur?

Kaydı tutulmayan fire kaybolmaz; sayım günü nedeni bilinmeyen bir fark olarak geri gelir. Bu rehber firenin türlerini, markette nasıl göründüğünü, fire kaydının nasıl tutulacağını ve bir fire prosedürünün adımlarını anlatır.

Fire türleri

Son kullanma tarihine yaklaşan ürünü fireye dönüşmeden önce görmek, rafta aylardır bekleyen malı fark etmekle aynı alışkanlıktır; hareketsiz ürünün nasıl listeleneceğini ölü stok nedir rehberinde anlattık.

Markette fire: örnek bir fire defteri

Markette fire en çok taze ürün reyonlarında çıkar: süt ürünleri ve şarküteride son kullanma tarihi, manavda çürüme ve su kaybı, fırında günü geçen ekmek, kasapta ayıklama artığı, içecek reyonunda kırılan cam şişe. Aşağıda bir marketin bir günlük fire defteri var; ürünler ve miktarlar yalnız örnektir:

Tedarikçinin son kullanma tarihi geçen ürünü geri aldığı anlaşmalarda mal iade olarak gider; bu yüzden “akıbet” sütunu, firenin gerçekten işletmenin kaybı olup olmadığını gösterir.

Fire kaydında olması gerekenler

Tarih. Firenin fark edildiği gün. Dönem sonu özeti ve sayımla karşılaştırma buna dayanır.

Ürün. Adıyla birlikte kodu ya da barkodu; aynı ürünün iki farklı adla yazılması özeti bozar.

Miktar ve birim. Stok hangi birimle tutuluyorsa o birimle: adet, kilogram, litre.

Neden. Beş türden biri: kırık, bozulma/son kullanma tarihi, kayıp/çalıntı, üretim-işleme, doğal fire. Serbest metin yerine sabit bir liste, dönem sonunda nedene göre toplamayı mümkün kılar.

Tespit eden ve onaylayan. İki ayrı kişi olması tercih edilir; fireyi yazan ile onaylayan aynı kişiyse kontrol yoktur.

Akıbet. İade, indirimli satış ya da imha. İmhada ayrıca bir tutanak tutulur.

Excel’de tutuyorsanız bu altı alan altı sütundur; maliyet değerini görmek için yanına alış fiyatını ve miktar × fiyat sütununu ekleyin.

Fire ile sayım farkı aynı şey değil

Fire zamanında yazılırsa sayımda fark olarak çıkmaz. Sayımda çıkan farkın bir kısmı sonradan “kırılmıştı, yazılmamış” diye açıklanıyorsa, sorun sayımda değil fire kaydının atlanmasındadır. Sayım günü farkın nasıl bulunup nedeniyle kapatılacağını depo sayımı nasıl yapılır rehberinde anlattık.

Fire prosedürü: altı adım

1. Fire nedenlerini ve onay yetkisini yazın

Önce hangi durumların fire sayılacağını (yukarıdaki beş tür) ve fireyi kimin onaylayacağını yazılı hâle getirin. Onay yetkisi olmayan fire, “kayıp yazıldı, kimse sormadı” boşluğunu açar; tutarı belirli bir sınırı aşan fire için ikinci bir onay koymak yaygın bir uygulamadır.

2. Fire malını satılabilir stoktan ayırın

Kırılan, bozulan ya da tarihi geçen ürünü aynı gün raftan alıp ayrı bir “fire” kutusuna ya da alanına koyun. Rafta kalan fire malı ya yanlışlıkla satılır ya da sayımda satılabilir stok gibi sayılır.

3. Aynı gün kaydedin

Her fireyi olduğu gün yazın: tarih, ürün (kod ya da barkodla), miktar ve birim, neden, tespit eden kişi. Birkaç gün sonra hatırdan yazılan fire kaydında miktar ve neden kaybolur; kayda hiç geçmeyen fire ise sayım günü açıklanamayan fark olarak geri gelir.

4. Onaylatın ve akıbetini yazın

Yetkili kişi fire malını görüp kaydı onaylar ve malın akıbetini yazar: tedarikçiye iade, kısmi hasarlıysa indirimli satış ya da imha. İmha edilen mal için kimin, ne zaman ve nasıl imha ettiğini gösteren bir tutanak tutun; kırık ürünün fotoğrafı da kayda eklenebilir.

5. Stoktan düşün

Onaylanan fireyi stok kaydına işleyin ki sistemdeki miktar raftakiyle aynı kalsın. Stok kaydında düşülmeyen fire, bir sonraki sayıma kadar “var” görünen ama satılamayan maldır; kritik stok uyarısı da bu yüzden geç gelir.

6. Dönem sonunda özetleyin

Ay ya da çeyrek sonunda fire kayıtlarını ürüne ve nedene göre toplayın. Hangi ürünün, hangi nedenle en çok fire verdiği bu özetten okunur. Fire listesini maliyet değeriyle (miktar × alış fiyatı) birlikte mali müşavirinize iletin; muhasebe kaydı o listeye dayanır.

Fire oranı

Fire kaydı düzenli tutulduğunda dönemin fire oranı da hesaplanabilir; ürün ya da reyon bazında karşılaştırmak, firenin nerede yoğunlaştığını gösterir. Hesabı örnekleriyle yapmak için ücretsiz fire oranı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Muhasebe tarafı

Fire, stok kaydından düşülen bir maldır ve muhasebede de karşılığı vardır. Ancak firenin nasıl belgeleneceği, hangi tutanakların gerektiği, vergi karşısındaki durumu ve KDV açısından yapılacak işlem mevzuata ve firenin türüne bağlıdır — bu konuda mali müşavirinize danışın. Depo tarafında yapılacak iş, mali müşavirin ihtiyaç duyacağı listeyi eksiksiz tutmaktır: tarih, ürün, miktar, neden, onaylayan, akıbet ve maliyet değeri.

Ofisx’te fire

Ofisx’te ayrı bir fire ya da zayi kaydı ekranı yoktur. Fireyi stoğa yansıtmanın yolu Stok Sayımı ekranıdır: firesi olan ürünü okutup ya da arayıp rafta kalan miktarı girersiniz, ekran farkı Eksik ya da Fazla olarak gösterir; Sayımı Uygula dediğinizde yalnız saydığınız ürünlerin stoğu sayılan miktara güncellenir. Bu ekranda neden ya da not alanı yoktur; firenin nedenini, onaylayanını ve akıbetini yukarıdaki alanlarla ayrı bir fire defterinde (kâğıt ya da Excel) tutun. Hasarlı malı tedarikçiye geri gönderiyorsanız İadeler bölümündeki Tedarikçi iade türünü kullanabilirsiniz. Hareketlerin kayda nasıl geçirileceğinin bütünü için depo stok takibi nasıl yapılır rehberine bakın.

Sık sorulan sorular

Son güncelleme: 2026-09-25

Stoktaki miktar raftakiyle aynı kalsın

Ücretsiz hesap açın, Excel ürün listenizi içe aktarın; satış, mal kabul ve sayım aynı kayıtta buluşsun.