Фире дегеніміз не және фире жазбасы қалай жүргізіледі?
Фире — сатылмай немесе пайдаланылмай қордан кеміген тауар: сынған, бұзылған, жарамдылық мерзімі өткен, жоғалған не өңдеу мен өндіру кезінде кеміген өнім фире саналады. Фиренің бәрін болдырмау мүмкін болмауы ықтимал, бірақ ол жазбасыз қалмауы керек; әр фире орын алған күні күні, тауары, саны, себебі және бекітуші адамымен тіркеліп, қордан шегеріледі.
Жазылмаған фире жоғалмайды; санақ күні себебі белгісіз айырма болып қайта шығады. Бұл нұсқаулық фире түрлерін, дүкенде қалай көрінетінін, фире жазбасын қалай жүргізу керегін және фире рәсімінің қадамдарын түсіндіреді.
Фире түрлері
| Түрі | Мағынасы | Мысал |
|---|---|---|
| Сыну және зақымдану | Тасымалдау, қатарлап қою не сөреден құлау кезінде сынған, езілген, қаптамасы жыртылған өнім. | Сөреден құлаған шыны құмыра, езілген қорап ішіндегі тауарлар |
| Бұзылу және жарамдылық мерзімі | Шіріген, көгерген, суық тізбегі бұзылған не жарамдылық мерзімі өткендіктен сатыла алмайтын өнім. | Мерзімі өткен йогурт, шіріген жеміс, күні өткен нан |
| Жоғалу және ұрлану | Қайда және қалай кемігені белгілі шығын: ұрланғаны көрінген, сатып алушыға байқаусызда артық берілген, тасымалда жоғалған тауар. | Камерадан көрінген сөредегі ұрлық, жөнелтімде жетіспей шыққан қорап |
| Өндіру және өңдеу фиресі | Өнім өңделіп, кесіліп, іріктеліп не өндіріліп жатқанда пайда болатын және сатылмайтын бөлік. | Қасапшыда іріктелетін сүйек пен май, мата пішу қалдығы, жарамсыз өндірілген бөлшек |
| Табиғи фире | Ешбір қателіксіз тауардың өз табиғаты бойынша салмағы не көлемі кемуі: булан–, кебу, ылғал жоғалту. | Көкөніс пен жемістің су жоғалтуы, төгілмелі тауардың таразыда кем шығуы |
Жарамдылық мерзімі жақындаған өнімді фире болмай тұрып көру — сөреде айлап тұрған тауарды байқаумен бірдей әдет; қозғалыссыз тауарды қалай тізімдеу керегін өтімсіз қор дегеніміз не нұсқаулығында түсіндірдік.
Дүкендегі фире: үлгі фире журналы
Дүкенде фире ең көп жаңа өнім бөлімдерінде шығады: сүт өнімдері мен ет-шұжық бөлімінде жарамдылық мерзімі, көкөніс бөлімінде шіру мен су жоғалту, наубайханада күні өткен нан, қасапшыда іріктеу қалдығы, сусын бөлімінде сынған шыны бөтелке. Төменде бір дүкеннің бір күндік фире журналы берілген; тауарлар мен сандар тек мысал:
| Күні | Тауар | Саны | Себебі | Анықтаған / бекіткен | Нәтижесі |
|---|---|---|---|---|---|
| 25.09.2026 | Сүзбе йогурт 1 кг | 6 дана | Жарамдылық мерзімі өтті | Бөлім қызметкері / дүкен меңгерушісі | Жеткізушіге қайтару |
| 25.09.2026 | Қызанақ | 3,5 кг | Шіру (іріктеу) | Көкөніс бөлімінің жауаптысы / дүкен меңгерушісі | Жою |
| 25.09.2026 | Зәйтүн майы 1 л шыны бөтелке | 1 дана | Сөреден құлап сынды | Кассир / дүкен меңгерушісі | Жою |
Жеткізуші мерзімі өткен тауарды қайтарып алатын келісімдерде тауар қайтару ретінде кетеді; сондықтан «нәтижесі» бағаны фиренің шынымен кәсіпорынның шығыны болған-болмағанын көрсетеді.
Фире жазбасында болуы тиісті мәліметтер
Күні. Фире байқалған күн. Кезең соңындағы қорытынды мен санақпен салыстыру осыған сүйенеді.
Тауар. Атауымен бірге коды не штрихкоды; бір тауардың екі түрлі аталуы қорытындыны бұзады.
Саны және өлшем бірлігі. Қор қандай бірлікпен жүргізілсе, сонымен: дана, килограмм, литр.
Себебі. Бес түрдің бірі: сыну, бұзылу/жарамдылық мерзімі, жоғалу/ұрлану, өндіру-өңдеу, табиғи фире. Еркін мәтіннің орнына тұрақты тізім кезең соңында себебі бойынша жинақтауға мүмкіндік береді.
Анықтаған және бекіткен адам. Екі бөлек адам болғаны жөн; фиречі жазған мен бекітуші бір адам болса, бақылау жоқ.
Нәтижесі. Қайтару, жеңілдікпен сату не жою. Жоюда бөлек акт жасалады.
Excel-де жүргізсеңіз, бұл алты өріс — алты баған; өзіндік құнды көру үшін жанына сатып алу бағасын және сан × баға бағанын қосыңыз.
Фире мен санақ айырмасы бір нәрсе емес
| Фире | Санақ айырмасы | |
|---|---|---|
| Қашан пайда болады | Орын алған күні (сынғанда, бұзылғанда, мерзімі өткенде) | Санақ күні |
| Себебі | Белгілі және жазбаға жазылады | Әзірге белгісіз; зерттеледі |
| Жазбаға қалай енеді | Фире жазбасымен, бекітіліп | Санақ нәтижесін түзетумен |
| Нені көрсетеді | Қай тауардың қандай себеппен кемігені | Жазбаның бір жерінде өткізіп алынған қозғалыс бар екені |
Фире уақытында жазылса, санақта айырма болып шықпайды. Санақта шыққан айырманың бір бөлігі кейін «сынған еді, жазылмаған» деп түсіндірілсе, мәселе санақта емес, фире жазбасының өткізіп алынуында. Санақ күні айырманы қалай табу және себебімен жабу керегін қойма санағы қалай жүргізіледі нұсқаулығында түсіндірдік.
Фире рәсімі: алты қадам
1. Фире себептерін және бекіту өкілеттігін жазыңыз
Алдымен қандай жағдайлардың фире саналатынын (жоғарыдағы бес түр) және фиренің кім бекітетінін жазбаша бекітіңіз. Бекіту өкілеттігі жоқ фире «шығын деп жазылды, ешкім сұрамады» деген олқылыққа жол ашады; сомасы белгілі шектен асатын фиреге екінші бекітуді енгізу кең таралған тәжірибе.
2. Фире тауарды сатылатын қордан бөліп алыңыз
Сынған, бұзылған не мерзімі өткен тауарды сол күні сөреден алып, бөлек «фире» қорабына не аймағына қойыңыз. Сөреде қалған фире тауар не байқаусызда сатылады, не санақта сатылатын қор ретінде есептеледі.
3. Сол күні тіркеңіз
Әр фиреді орын алған күні жазыңыз: күні, тауар (код не штрихкодпен), саны және өлшем бірлігі, себебі, анықтаған адам. Бірнеше күннен кейін есте сақтаудан жазылған фире жазбасында сан мен себеп жоғалады; жазбаға мүлде енбеген фире санақ күні түсіндірілмейтін айырма болып қайта шығады.
4. Бекіттіріп, нәтижесін жазыңыз
Өкілетті адам фире тауарды көріп, жазбаны бекітеді және тауардың нәтижесін жазады: жеткізушіге қайтару, ішінара зақымдалған болса жеңілдікпен сату не жою. Жойылған тауарға кімнің, қашан және қалай жойғанын көрсететін акт жасаңыз; сынған өнімнің фотосын да жазбаға қосуға болады.
5. Қордан шегеріңіз
Бекітілген фиреді қор жазбасына енгізіңіз, сонда жүйедегі сан сөредегімен бірдей болып қалады. Қор жазбасында шегерілмеген фире — келесі санаққа дейін «бар» көрінетін, бірақ сатылмайтын тауар; сыни қор ескертуі де сондықтан кеш келеді.
6. Кезең соңында қорытындылаңыз
Ай не тоқсан соңында фире жазбаларын тауар және себеп бойынша жинақтаңыз. Қай тауардың қандай себеппен ең көп фире бергені осы қорытындыдан оқылады. Фире тізімін өзіндік құнымен (саны × сатып алу бағасы) бірге бухгалтеріңізге жіберіңіз; бухгалтерлік жазба сол тізімге сүйенеді.
Фире үлесі
Фире жазбасы үнемі жүргізілсе, кезеңнің фире үлесін де есептеуге болады; тауар не бөлім бойынша салыстыру фиренің қай жерде шоғырланғанын көрсетеді. Есепті мысалдармен жасау үшін тегін фире үлесін есептеу құралын пайдалана аласыз.
Бухгалтерлік жағы
Фире — қор жазбасынан шегерілетін тауар және оның бухгалтерияда да көрінісі бар. Алайда фиренің қалай құжатталатыны, қандай актілердің қажет екені, салық алдындағы жағдайы және ҚҚС (қосылған құнға салынатын салық) тұрғысынан қандай әрекет жасалатыны заңнамаға және фиренің түріне байланысты — бұл туралы бухгалтеріңізбен кеңесіңіз. Қойма жағындағы міндет — бухгалтерге қажет тізімді толық ұстау: күні, тауар, саны, себебі, бекіткен адам, нәтижесі және өзіндік құны.
Ofisx-те фире
Ofisx-те бөлек фире не шығын жазбасы экраны жоқ. Фиреді қорға көрсетудің жолы — Қор санағы экраны: фиресі бар тауарды сканерлеп не іздеп, сөреде қалған санды енгізесіз, экран айырманы Кем не Артық ретінде көрсетеді; Санақты қолдану дегенде тек санаған тауарларыңыздың қоры санаған санға жаңартылады. Бұл экранда себеп не ескертпе өрісі жоқ; фиренің себебін, бекітушісін және нәтижесін жоғарыдағы өрістермен бөлек фире журналында (қағазда не Excel-де) жүргізіңіз. Зақымдалған тауарды жеткізушіге қайтарып жатсаңыз, Қайтарулар бөліміндегі Жеткізушіге қайтару түрін пайдалана аласыз. Қозғалыстарды жазбаға қалай енгізудің тұтас жолы үшін қойма қорын қалай бақылау керек нұсқаулығын қараңыз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Фире дегеніміз не?
Фире — сатылмай немесе пайдаланылмай қордан кеміген тауар: сынған, бұзылған, жарамдылық мерзімі өткен, жоғалған не өңдеу мен өндіру кезінде кеміген өнім фире саналады. Фире сөреде бар көрінетін, бірақ сатылмайтын тауар; сондықтан орын алған күні жазбаға енгізіліп, қордан шегерілуі керек.
Дүкенде фире дегеніміз не?
Дүкендегі фире — сөреден сатылмай шыққан өнімдер: жарамдылық мерзімі өткен сүт өнімдері, шіріген жеміс-көкөніс, күні өткен нан, сынған шыны бөтелке мен құмыралар, ет-шұжық бөлімі мен қасапшыдағы кесу және іріктеу қалдығы. Жаңа өнім бөлімдері ең көп фире жазбасы шығатын орындар; әр бөлімнің фиресі сол күні, тауарымен және себебімен жазылады.
Фире бухгалтерияда қалай тіркеледі?
Фиренің бухгалтерлік жазбасы, құжат пен акт талаптары, салық алдындағы жағдайы және ҚҚС тұрғысынан не істеу керегі заңнамаға және фиренің түріне байланысты; бұл туралы бухгалтеріңізбен кеңесіңіз. Қойма жағының міндеті — бухгалтерге қажет тізімді толық ұстау: күні, тауар, саны, себебі, бекіткен адам және өзіндік құны.
Фире мен зая бір нәрсе ме?
Күнделікті тілде көбіне бір-бірінің орнына қолданылады; екеуі де қордан сатылмай кемігген тауарды білдіреді. Ресми жазбада қай терминді және қай құжатты қолдану — бөлек мәселе; мұны бухгалтеріңізден сұраңыз.
Фире мен санақ айырмасының арасындағы айырма не?
Фире — себебі белгілі және орын алған күні жазылған шығын. Санақ айырмасы — санақ күні шығатын және себебі әлі белгісіз кемшілік не артықшылық. Фире уақытында жазылса, санақта айырма болып шықпайды; жазылмаған фире себебі жоғалған санақ айырмасына айналады.
Фире үлесі қалай есептеледі?
Кезеңдегі фире саны не сомасы сол кезеңнің тиісті қор саны не сомасына қатыстырылады. Есепті мысалдармен жасау үшін тегін фире үлесін есептеу құралын пайдалана аласыз.
Фире рәсімі деген не?
Фиреның қалай анықталатынын, кім бекітетінін, қалай жазылатынын және тауардың не болатынын жазбаша белгілейтін ішкі ереже. Негізгі қадамдары: себептер мен бекіту өкілеттігін белгілеу, фире тауарды бөліп алу, сол күні тіркеу, бекіттіріп нәтижесін жазу, қордан шегеру және кезең соңында қорытындылау.
Соңғы жаңарту: 2026-09-25
Қор санағы және штрихкодпен кіріс-шығыс қосымшада
Сөреде қалған санды сканерлеп енгізіңіз; қор санаған санға жаңарсын.
Қордағы сан сөредегімен бірдей болып қалсын
Тегін аккаунт ашып, Excel тауар тізімін импорттаңыз; сату, тауар қабылдау және санақ бір жазбада тоғысады.