Stok devir hızı nedir?
Stok devir hızı, bir dönemde stoğunuzun kaç kez tükenip yerine yenisinin geldiğini gösteren orandır. Formülü şudur: satılan malın maliyeti ÷ ortalama stok değeri. Yılda 2.400.000 ₺’lik mal satan ve ortalama 400.000 ₺’lik stok taşıyan bir işletmenin devir hızı 6’dır; yani stoğu yılda altı kez döner. Bunu güne çevirmek için 365’i devir hızına bölersiniz: 365 ÷ 6 ≈ 61 gün — bir ürün rafa girdikten ortalama iki ay sonra satılıyor demektir.
Devir hızının anlattığı şey aslında paradır: depodaki her kutu, satılana kadar bağlı duran nakittir. Devir hızı yükseldiğinde aynı satışı daha az parayla yapıyorsunuz; düştüğünde para rafta bekliyor.
Formülün iki parçası
Satılan malın maliyeti (pay). Dönem içinde sattığınız ürünlerin size mal oluş bedeli. Satış cirosu değildir — ikisini karıştırmak devir hızını kâr marjı kadar şişirir.
Ortalama stok değeri (payda). Dönem boyunca depoda duran stoğun ortalama maliyet değeri. En basit hâliyle dönem başı ile dönem sonu değerinin ortalamasıdır: (dönem başı stok + dönem sonu stok) ÷ 2.
İkisi de maliyet cinsinden olduğu sürece sonuç tutarlıdır. Birini satış fiyatıyla, diğerini maliyetle alırsanız çıkan sayı hiçbir şey anlatmaz.
Dört adımda hesaplayın
1. Dönemi seçin ve satılan malın maliyetini bulun
Hesap bir zaman aralığı için yapılır; en yaygını bir yıldır. O dönemde sattığınız ürünlerin size kaça mal olduğunu toplayın — satış fiyatını değil, alış maliyetini. Yıllık satılan malın maliyeti 2.400.000 ₺ ise hesabın payı budur. Çeyreklik bakmak isterseniz dönemi kısaltabilirsiniz; yalnız sonucu yorumlarken aynı uzunluktaki dönemlerle karşılaştırın.
2. Ortalama stok değerini hesaplayın
Tek bir günün stok değeri yanıltır: sayım öncesi ile kampanya sonrası depo birbirine benzemez. Dönem başı ve dönem sonu stok değerinin ortalamasını alın. Dönem başı 380.000 ₺, dönem sonu 420.000 ₺ ise ortalama stok (380.000 + 420.000) ÷ 2 = 400.000 ₺’dir. Aylık stok değerlerini kaydediyorsanız on iki ayın ortalaması daha doğru sonuç verir.
3. Bölün: stok devir hızı
Satılan malın maliyetini ortalama stok değerine bölün: 2.400.000 ÷ 400.000 = 6. Bu sayı, deponuzdaki stoğun bir yılda altı kez tükenip yerine yenisinin geldiğini söyler. Birimi yoktur, bir kat sayısıdır; “6 defa döndü” diye okunur.
4. Gün cinsine çevirin ve yorumlayın
Kat sayısı soyut kalır, gün somuttur: 365 ÷ devir hızı. 365 ÷ 6 = yaklaşık 61 gün — yani bir ürün rafınıza girdikten ortalama iki ay sonra satılıyor. Bu, stoğa bağladığınız paranın size ortalama kaç gün sonra geri döndüğüdür. Karşılaştırmayı kendi geçmiş dönemlerinizle yapın; sektör ortalaması yalnızca kaba bir fikir verir.
Devir hızını güne çevirmek
Kat sayısı işletmeler arasında kıyas için iyidir ama günlük kararı gün cinsi kolaylaştırır:
Stok devir günü = 365 ÷ stok devir hızı
Devir hızı 6 olan bir depoda ürün ortalama 61 gün bekler. Devir hızı 12’ye çıkarsa bekleme 30 güne iner — aynı cironun yarı stokla döndüğü anlamına gelir. Bu sayı, tedarikçinize ödeme yaptığınız gün ile müşteriden tahsil ettiğiniz gün arasındaki mesafeyi görmenizi de sağlar.
Sektöre göre örnek hesaplar
Aynı devir hızı her sektörde iyi ya da kötü değildir; belirleyen, ürünün ne kadar hızlı tüketildiğidir:
| Ürün grubu | Yıllık satılan mal maliyeti | Ortalama stok | Devir hızı | Devir günü |
|---|---|---|---|---|
| Gıda, hızlı tüketim | 1.800.000 ₺ | 100.000 ₺ | 18 | 20 gün |
| Kırtasiye, genel perakende | 900.000 ₺ | 150.000 ₺ | 6 | 61 gün |
| Mobilya, beyaz eşya | 1.200.000 ₺ | 400.000 ₺ | 3 | 122 gün |
| Yedek parça | 600.000 ₺ | 300.000 ₺ | 2 | 183 gün |
Tabloda yedek parçanın devir hızı gıdanın dokuzda biri kadar; bu bir başarısızlık değil, işin doğasıdır. Nadiren istenen ama istendiğinde mutlaka bulunması gereken bir parça, uzun süre rafta bekler. Kendi rakamınızı sektör ortalamasıyla değil, geçen dönemki kendi rakamınızla karşılaştırın.
Devir hızı düştüğünde bakılacak üç yer
1. Ölü stok. Aylardır hiç hareket görmeyen kalemler ortalamayı sürekli aşağı çeker. Hareket geçmişinden son satış tarihine göre bir liste çıkarın; devir hızını en çok düzelten iş genelde budur.
2. Gereğinden yüksek kritik seviye. Sipariş eşiği olması gerekenden yukarı konduğunda depo hiç boşalmaz. Eşiği gerçek satış hızı ve gerçek tedarik süresiyle yeniden hesaplayın — kritik stok seviyesi nedir rehberinde formülü adım adım anlattık.
3. Yanlış stok kaydı. Sistemdeki miktar gerçeği yansıtmıyorsa hesabın paydası da yanlıştır ve çıkan devir hızı gerçek değildir. Kayıt ile rafın tutup tutmadığını görmenin tek yolu saymaktır; depo sayımı nasıl yapılır rehberi bunun adımlarını anlatıyor.
Hesabı sürdürülebilir kılmak
Devir hızını yılda bir kez hesaplamak fikir verir, ama karar aldırmaz. İşe yarar hâli, ürün grubu bazında ve düzenli aralıklarla bakmaktır. Tek seferlik hesap için ücretsiz stok devir hızı hesaplayıcısını kullanabilirsiniz. Sürekli takip için gereken şey, satılan malın maliyetinin ve stok değerinin kendiliğinden birikmesidir: program her satışta maliyeti ve kalan stoğu kaydeder, kâr-zarar ve stok raporlarını buradan üretir. Depoda telefonla çalışmak için mobil ve web sürümleri aynı veriyi paylaşır.
Devir hızı, depo stok takibi kurulduktan sonra bakılacak ölçüdür: ürün kodları düzenli, hareketler kayıtlı ve sayımlar yapılıyorsa çıkan sayıya güvenebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Hesapta satış cirosu mu, maliyet mi kullanılır?
Maliyet. Payda (ortalama stok) maliyet değeriyle tutulduğu için pay da maliyet olmalıdır. Ciroyu maliyete bölerseniz kâr marjınız hesaba karışır ve devir hızı olduğundan yüksek çıkar; bu, en sık yapılan hatadır. Cironun kullanıldığı bir formül de vardır ama o zaman stok değerini de satış fiyatıyla değerlemeniz gerekir.
Stok devir hızı kaç olmalı?
Tek bir doğru değer yoktur; sektöre ve ürünün cinsine göre değişir. Gıdada yılda 15-20, kırtasiye ve genel perakendede 4-8, yedek parça ve mobilyada 2-4 sık görülen aralıklardır. Anlamlı kıyas kendi geçmişinizledir: geçen yıl 4 iken bu yıl 6 olduysa aynı satışı daha az stokla yapıyorsunuz demektir.
Tek bir ürün için hesaplanabilir mi?
Evet, hatta en işe yarar hâli budur. Tek üründe tutar yerine adet kullanabilirsiniz: dönem içinde satılan adet ÷ ortalama stok adedi. Ürün ürün baktığınızda deponuzda hangi kalemin para bağladığı ortaya çıkar; toplam devir hızı bunu gizler.
Devir hızı düşükse ne yapmalı?
Önce nedenini ayırın: talep mi düştü, fazla mı sipariş verildi, yoksa ürün çeşidi mi gereğinden geniş? Yavaş dönen kalemlerin sipariş miktarını küçültmek, kampanya ya da paket satışla eldeki stoğu eritmek ve o ürünlerin kritik seviyesini aşağı çekmek işe yarar. Bir de hiç hareket görmeyen ölü stoğu ayıklamak gerekir — o kalemler ortalamayı sürekli aşağı çeker.
Devir hızının çok yüksek olması iyi midir?
Bir yere kadar. Yüksek devir, az stokla çok satış demektir ve nakit açısından iyidir; ama aşırı yükseldiğinde sık sık stoksuz kaldığınızın işareti olabilir. Devir hızını stoksuz kalma sayısıyla birlikte okuyun: hız artarken kaçan satış da artıyorsa stok seviyeniz gereğinden düşüktür.
Kritik stok seviyesiyle ilişkisi ne?
İkisi farklı soruları yanıtlar. Kritik stok seviyesi “ne zaman sipariş vereyim” sorusunundur ve tek ürün için tedarik süresine bakar. Devir hızı “ne kadar stok taşıyorum” sorusunundur ve dönemin tamamına bakar. Devir hızı düştüğünde bakılacak yer çoğunlukla kritik seviyelerdir: seviye gereğinden yüksek konmuşsa depo sürekli dolu kalır.
Son güncelleme: 2026-09-08
Stok ve kâr raporları uygulamada
Her satışta maliyet ve kalan stok kaydedilir; rapor kendiliğinden birikir.
Devir hızını her ay elle hesaplamayın
Ücretsiz hesap açın, Excel listenizi içe aktarın; satış ve stok hareketleri raporu kendiliğinden beslesin.